Direct naar:
Foto Picasa album Tibet en Nepal
Video Sfeerimpressie - 17 min. | Reisverslag 46 min.
2 september 2006 Amsterdam - Kathmandu

Omstreeks vijf uur op Schiphol. Een half uurtje later ontdek ik de eerste groepsgenoten voor de aankomende reis: Annemiek met haar moeder Roelie. Even later krijgen we van een Djoser medewerker de tickets uitgereikt en kunnen we electronisch gaan incheken.

De eerste tussenlanding is op Parijs Charles de Gaul, een zeer grote en moeilijk georganiseerde luchthaven. Voor de aansluiting moeten we met de bus naar Terminal 2. Daar krijg ik samen met Bert als enige de instapkaart voor zowel de vlucht naar Doha, als de die voor Kathmandu. Daarna zijinstromen in de rij voor een secrurity check. Op Charles de Gaulle heb je je tijd echt nodig!

In Doha is het heet. Hoewel het nacht is, valt er een drukkende warmte op ons als we vanuit het vliegtuig in de bus stappen. Gelukkig is de hele luchthaven van airconditioning voorzien, want hier moeten we een tijd wachten.

3 september Aankomst in Kathmandu

Als het vliegtuig boven Nepal vliegt, blijkt de luchthaven van Kathmandu gesloten vanwege dichte mist. We moeten uitwijken naar Dhaka in Bangladesh. Vanuit de lucht is Bangladesh best een mooi land: we zien enorme rivieren en veel moerasland.

Nadat het toestel is bijgetankd en we nog een uur extra hebben gewacht, kunnen we weer opstijgen om onze reis naar Kathmandu te voltooien. Om drie uur 's middags landen we op Tribhuvan International Airport, maar onze koffers zijn er niet. Vrijwel alle koffers van de groep zijn op Parijs Charles de Gaulle achtergebleven. Van twee koffers is de locatie volledig onbekend, die van Roelie en die van Marc, onze reisbegeleider.

We verblijven de komende drie dagen in hotel Buddha. Hotel Buddha ligt in Thamel, de toeristenwijk van de stad. Mijn kamergenoot is Ronald.

Marc brengt ons 's middags naar Durbar Square. Dit is het centrale historische plein met vele tempels en het koninklijk paleis. We maken kennis met een zeer bruizende stad.

's Avond eten we gezamenlijk bij restaurant Jing Jang met zowel een Thaise als een Westerse kaart.

4 september Katmandu

Onze eerste volle dag in Kathmandu. De ochtend brengen we door op Durbar Square. Bij het kopen van een kaartje voor toegang tot het plein worden we aangesproken door een "student guide". Hij vertelt over het aanstaande festival dat wordt gehouden in de stad: eens per jaar komt de Kumari, de living goddess, buiten de tempel om zich te presenteren aan het volk.

De rondleiding duurt anderhalf uur en is erg goed. We betalen elk vijf euro (wat erg veel is, in Kathmandu).

's Middags nemen we een taxi naar Patan. Dit is een van oudsher boedistische stad, nu een buitenwijk van Kathmandu. Hier lopen we de Patan-tour die we van Marc gekregen hebben. De wandeling gaat door leuke kleine straatjes en pleinen. We bezoeken o.a. de Golden Temple en verschillende wasplaatsen.

De taxi heen (geregeld door de gids van vanochtend) kostte ons nog 270 Rupi, de taxi terug slecht 180. Bert blijkt een kei van een onderhandelaar.

's Avonds eten we italiaans in restaurant La Dolce Vita.

5 september Vanuit Kathmandu via Bhaktapur naar Nagarkot

We vertrekken om negen uur naar Bhaktapur. Dit is een oude stad met drie pleinen vol met mooie tempels en een pottenbakkersplein. Op het Durbar Square worden we door enkele student guides hinderlijk aangeklampt, maar even buiten het centrum is leven minder door toerisme verstoort.

Onderweg maken we nog een stop voor Chanu Narayan. Dit is een hindoe tempel die er nog heel goed uitziet. Het uitzicht van hier over de valei is fantastisch.

Het laatste stukje naar Nagarkot is een flinke klim naar 2000 meter. We genieten enorm van het groene berglandschap.

We overnachten in hotel View Point. Het hotel heeft een prachtig uitzichtpunt waar we rondom 360gr kunnen uitkijken en genieten van de zonsondergang.

6 september Van Nagarkot naar Zhangmu (Tibet)

Vandaag gaan we naar Tibet, de grens over. We rijden daarom terug naar Bhaktapur om een lokale agent op te halen die ons zal assisteren bij de douanaformaliteiten.

Het is een lange rit langs een berghelling met daarlangs een rivier. De lunch gebruiken we op een camping die we bereiken via een lange hangbrug over de rivier. Marc heeft lunchpakketjes laten maken met een sandwich, een apel en een ei. Mijn tonijnsandwich smaakt erg goed.

De rit naar de grens is zeer spectaculair. Het landschap is indrukwekkend, de weg heel slecht. Vlak voor Kodari, de grensplaats aan de Nepalese zijde, wordt de bus belaagd door kinderen die uit zijn op onze bagage, of gewoon willen meeliften.

Bij de grens staan de sjouwers al in de rij. Jonge jochies en meisjes die voor een paar centen onze koffers over de grens zullen sjouwen. Wij drinken ondertussen een frisdrankje en vullen de formulieren voor de Nepalese douane in. Dan gaan we lopend over de Friendschip Bridge.

Aan de overzijde staan de chinesen, daar gaan alle formaliteiten op nummer. Ik ben nummer 13.

Vervolgens lopen we naar onze bus. De chinese gids staat ons op te wachten met een wit welkomstsjaaltje. Na acht kilometer rijden bereiken we de echte chinese grenspost waar de paspoort- en groepsvisumcontrole plaatsvinden. Weer keurig op rij en op nummer wordt iedereen toegelaten tot de Volksrepubliek.

We brengen de nacht door in in Zhangmu. Marc, de reisleider regelt het eten, zodat we veilig en snel een goede maaltijd kunnen krijgen. Het is rijst met groente (vrij pittig) en loempiatjes. 's Avonds spelen Noortje, Ronald en ik hartejagen in een cafetje tegenover het hotel. We drinken vooral veel thee, want morgen gaan we de hoogte in en dan zijn koffie en alcohol taboe.

7 september Van Zhanmu naar Nyalam

Vandaag staat er een korte stijle rit op het programma: van Zhangmu (2300m) naar Nyalam (3750m). De rit van vandaag is heel erg mooi. Het weer is heerlijk, zonnig en zo'n 22 graden rond het middaguur. De bergen zijn prachtig groen en bijzonder hoog en stijl. De boomgrens ligt hier op zo'n 3600 m.

Iedere drie kwartier stoppen we om het langzaam aan te doen. Zo kunnen we langzaam aan de ijle lucht wennen. Volgens Marc moeten we drie liter water per dag drinken om hoogteziekte te voorkomen. Dat is een hele opgave.

Het hotel is een huis van drie verdiepingen met kamertjes van triplex muren. Het hurktoilet moet worden doorgespoeld met een emmer water uit een ton.

We doen het vandaag rustig aan. In de middag zitten we in de huiskamer van de hoteliersfamilie, eten noodles en lezen wat. Ik merk nu dat we al flink op hoogte zitten. Met de minste inspanning ben ik buiten adem.

8 september Van Nyalam naar Tingri

Vandaag een lange reisdag over de Tibetaanse hoogvlakte. Als we opstaan is het nog donker. We eten een broodje met omelet in het eethuisje tegenover het hotel.

We hebben erg geluk met het weer. Het is tot nu toe vrij zonnig en helder weer, dus ook het uitzicht is fenomenaal. We doen het langzaam aan en stoppen elk half uur voor een fototje of een plasje. Zo wennen we aan de hoogte.

De tocht leidt vooral langs leeggevallen rivierbeddingen, omringd door hoge bergen. Een prachtige rit met uitzicht op hoge pieken met eeuwige sneeuw. We passeren twee passen van 5200 meter.

Bij aankomst in Tingri is bijna de helegroep door de hoogteziekte getroffen. Het hotel is zeer sober. Geen sanitair op de kamer, alleen een kraantje buiten, de centrale wc is een gat in de betonnen vloer. We worden gewaarschuwd dat 's avonds na tien uur de generator uit gaat, zodat er dan geen licht meer is.

9 september Van Tingri naar Latse

Vanochtend stond de wekker niet goed. Ronald en ik moesten ons flink haasten om op tijd te zijn. Ik heb slecht geslapen, heb hoofd- en keelpijn.

De weg is op veel plaatsen slecht of er wordt aan gewerkt. Een keer moeten we uit de bus om door een versperring te kunnen komen. Onderweg half geslapen.

Tegen lunchtijd arriveren we in Latse. Na wat telefoneren met de chinese agent blijkt dat we hier ook overnachten. Marc heeft een vrij nieuw chinees hotel geregeld met douche en wc op de kamer.

's Middags loop ik met Ronald en Noortje een beetje door het dorp. Daarna hebben we hartejagen gespeeld. Het avondeten in het hotel is smakeloos maar veilig.

10 september Van Latse via Sakya naar Shigatse

In Sakya staat een groot klooster dat ons van ver tegemoet schijnt. Onze chinese gids leidt ons langs de verschillende tempels en vertelt over de vele buddha's die er te zien zijn. We hebben erg geluk, want vandaag wordt de cham gevierd. Tijdens dit jaarlijkse festival komen mensen van heide en verre naar het klooster om de kleurrijke cham-dansen op het middenterrein van het klooster te aanschouwen. Hoewel de dans vrij saai is, is dit een uitgelezen kans om in contact te komen met de gewone tibetanen (en hen te fotograferen).

Na de lunch in het Sakya-hotel rijden we door naar Shigatse. We komen daar rond half vijf aan. Het hotel is prachtig, luxe en heel schoon.

Ik maak met Ronald een wandeling naar de oude stad. Onderweg hebben we wensvlaggetjes gekocht (laagste prijs: 10 Yuan).

De Tibetanen hangen de felgekleurde gebedsvlaggetjes op veel markante punten op. Op de door de wind en de regen verkleurde vlaggetjes staan gebeden. De Tibetanen geloven dat de wind de gebeden naar alle windstreken van de wereld zendt. Doordat de vlaggetjes vaal van kleur worden, wordt iedereen eraan herinnert dat alles in de wereld vergankelijk en tijdelijk is.

11 september Shigatse

Om tien uur vertrekken we met de bus naar het Tashilhunpo-klooster. De Chinese gids leidt ons eerst door het complex. Na vijf tempels ben ik de draad wel een beetje kwijt, maar het klooster is prachtig: veel beschilderd hout, bladgoud en monniken in rode gewaden.

Om half twaalf moeten we het klooster verlaten. We hebben even tijd om geld te halen bij de Bank of China en te lunchen.

's Middags gaan we met de riksja terug naar het klooster. Onze chaufeur is maar een klein mannetje en fietst zich helemaal kapot op de weg die vals plat omhoog loopt. Het zweet gutst van zijn voorhoofd en erg snel gaat het niet. Kosten 10 Yuan (ongeveer 1 euro).

Met Ronald, Noortje en Bert loop ik de Kora. Dit is een pad om het klooster waarlangs honderden gebedsmolentjes staan. Het is een prachtige wandelingen met leuke doorkijkjes. We hebben een fantastisch uitzicht over het klooster met zijn tempels, de stad en de nieuwbouw.

Een Kora is een pelgrimspad rondom een berg of heilige plaats.

Een pelgrimstoch is voor Tibetanen een reis van onwetendheid naar verlichting, van egoisme en materialisme naar relativering en het gehele leven als geheel ziend. Het Tibetaanse woord voor pelgrimstocht, neykhor, betekend "rondgaan om een heilige plaatst". Hiervoor is geen specifieke fysieke bestemming noodzakelijk, maar wel een inspirerende tocht die je bewust maakt van de grotere realiteit. Door naar helige plaatsen te reizen, worden Tibetanen in contact gebracht met de iconen en energie van de Boedhisme.

Tegen vijven zijn we terug in het klooster, want rond half zes zullen de monniken met het gebed beginnen. Het begint dan te flink regenen en we moeten schuilen onder een poortje. Samen met een jonge en een oudere monnik wachten we tot de regen minder wordt. Na tien minuten is het weer droog en kunnen we verder.

Vanaf een plekje met mooi uitzicht op de ingang van de tempel wachten we tot de monniken uit verschillende hoeken het plein komen oplopen. Ze dragen een gele keep en gele hoeden (hier leven geelkapmonniken). Voor de ingang zingen en dansen ze een tijd, alvorens ze de gebedszaal binnengaan.

Wij zijn nieuwsgierig en volgen ze. We nemen plaats op de achterste rij banken. De monniken beginnen een monotoon gezang. Een leidende figuur loopt rond met wierook stokjes.

Een voorzanger start de gezangen. Wij luisteren naar hun liederen en observeren wat er gebeurd. Verschillende chinese groepen lopen arrogant door de zaal en verstoren het gebed. Ze hinderen de leidende hoofdmonnik tijdens de diverse reinigende rituelen.

Tegen zeven uur moeten we de gebedssessie verlaten omdat het klooster om zeven uur sluit voor toeristen. Onderweg lopen we nog langs een dansvoorstelling van monniken. Ze maken live muziek met trommels en grote blaasinstrumenten. Na even kijken lopen we verder om een taxi te nemen naar het hotel (5 Yuan).

12 september Van Shigatse naar Gyantse

Tegen lunchtijd komen we aan in Gyantse. We eten een noodle-soepje bij een eethuisje met de geveltekst "Heel lekker".

In de middag gaan we met de bus naar het Gyantse klooster. Na de rondleiding beklim ik de grote stoepa. Op elke etage zijn vele nissen met buddha's.

Een stoepa is een bewaarplaats van kostbaarheden. Het is een karakteristiek bouwwerk van een halve bol op een vierkant platform. De oorsprong ligt bij het grafmonument van de buddha Sakyamuni. Volgens oud gebruik werd de as van de gecremeerde heilige bewaard in een monument. Stoepa's kunnen grote monumentale gebouwen zijn, zoals de Kumbum-stoepa in Gyantse, maar ook objecten van enkele centimeters hoog.

Als we klaar zijn met het beklimmen van de stoepa is de bus al vertrokken naar het fort. Ik loop met Ruud, Henny en Annemieke via de oude binnenstad terug naar het hotel. Er staan regelmatig koeien voor de huizen. Kinderen komen terug van school en willen wel op de foto als ze hun gezicht op het schermpje mogen terugzien.

's Avonds eet ik samen met Ronald, Astrid, Heleen, Noortje en Bert in een restaurantje tegenover het hotel. Het is gezellig en goed eten.

13 september Van Gyantse naar Samye

We moeten vroeg op, want we vertrekken al om kwart over zeven naar Samye. Volgens Marc qua sanitaire voorzieningen ëën van de meest primitieve overnachtingen op deze reis.

's Middags lunchen we aan de kant van de weg met een broodje, een appel en een ei.

Het laatste stuk van de reis gaat over een onverharde weg langs de rivier. Een prachtig landschap van zandduinen, bergen, water en hout-productiebomen.

We slapen dus in een hotel op het terrein van het Samye klooster. Er moeten vier man op een kamer. Naast Ronald zijn dat Bert en reisbegeleider Marc. De toiletten zijn twee gaten in een betonnen vloer met een klein muurtje ertussen. Deze avonds valt de hygiene op de toiletten nog wel mee, ze zijn dan blijkbaar pas schoongemaakt.

Er is ëën restaurant. De maaltijd is niet van hoge kwaliteit. Ik eet daarom maar weer eens fried rice with vegetables. We gaan vroeg slapen.

14 september Van Samye naar Lhasa

Om negen uur houdt onze Chinese gids een rondleiding door het Samye klooster. Daarna hebben we even vrij om het kloosterterrein en het dorp te verkennen.

's Ochtends tijdens de rondleiding zagen we monniken debateren in de kloostertuin, maar als we ernaar op zoek gaan zijn ze al gestopt. Wel horen we mensen zingen in een huis in aanbouw. Op de bovenste etage zijn ze klei op een vloer aan het aanstampen. Dat doen ze met een flinke groep mensen, een stok met platte schijf in de hand, ritmisch beukend op de klei.

Op de eerste etage worden we door een jongen geroepen om naar een zijkamer te komen. Daar zit een vakman buddha-beelden te beschilderen. Hij is duidelijk trots op z'n werk.

Daarna zijn we nog even buiten de kloostermuur wezen kijken. In Samye wordt een gloednieuwe stad uit de grond gestampt. Tibet zal over enkele jaren helemaal gemoderniseerd zijn.

Om half elf de bus in voor de laatste etappe met de bus, naar Lhasa. Daar komen we om kwart voor zes aan.

Na een korte verfrissing leidt Marc ons naar het Durbar Square en de Jokhang tempel, zodat we de komende dagen hier onze weg kunnen vinden. Direct aansluitend lopen we naar Bar Restaurant Dunya. Dit restaurant wordt geleidt door Nederlanders en hanteerd westerse hygiene normen. We hebben voor het eerst weer eens echt lekker gegeten en na afloop genoten van een biertje op het balkon.

15 september Lhasa

We ontbijten vanochtend in Snowland restaurant met croisantjes, jam en thee. Het regent een beetje, maar tegen de tijd dat het ontbijt op is, is het droog.

Vanochtend gaan we de Jokhang tempel bekijken. Dit is de meest heilige plaats voor boedisten. Rondom de Jokhang ligt een cirkelvormige pelgrimsweg, de Barkhor. Hier lopen elke dag duizende uit heel Tibet hun rondjes, altijd met de klok mee, alvorens de tempel te bezoeken. Voor de ingang liggen de bedevaartgangers op hun buik en handen over de grond schuiven, ter aarde gaan, en weer opstaan. Ik vind het een vreemd, een beetje zielig gezicht, maar de bedevaartgangers doen het vol overgaven.

Binnen de tempelmuur lopen we de Nangkhor kora, een mini-pelgrimsroute rondom de eigenlijke tempel en een soort galerij die helemaal volhangt met gebedsmolens. Dan gaan we de tempel binnen. Er staat een enorme rij voor het befaamde beeld van Jobo Rinpoche, de gekroonde Buddha Sakyamuni op twaalf jarige leeftijd. Wij gaan niet in de rij staan, maar bekijken al het andere moois wat er te zien is.

Om half ëën sluit de Jokhang. We lopen een stukje over de Barkhor, een druk winkelhart met vooral souvenir-kramen. Op de hoeken staan lemen ovens waarin de pelgrims jeneverbestakken verbranden.

De Tibetanen geloven dat door jeneverbestakken te verbranden de subtiele kanalen en de omgeving schoongemaakt worden. Het offer zal daarnaast de plaatselijke Godheden tevredenstellen

's Middag maken we een wandeling door de stad. We halen geld bij de geldautomaat van de Bank of China, bezoeken de vegetable market en drinken goede koffie bij Dunya.

16 september Lhasa

Vanochten gaan we de Potala bezoeken. Dit wit-rode paleis van dertien etages en een goude dak is in de 17e eeuw gebouwd door de vijfde Dalai Lama. Het is het symbool van Tibet.

De trappen van het Potala paleis zijn een flinke beproeving. We hebben een reservering voor tien uur en mogen maximaal een uur binnen zijn. Toegang 100 Yuan per persoon.

Het bezoek valt mij enigzins tegen. In een uur leidt Norbu, onze vaste Chinese gids, ons langs verschillende woonvertrekken van de dalai lama's, tempels, buddha's, een levenswiel, en grote gouden stoepa's met relieken van Dalai Lama's. Binnen het uur staan we weer buiten.

's Middags genieten we van een lunch bij Dunya. Dan nemen we de bus naar Sera. Lijn 503 brengt ons naar het klooster waar tussen drie en vijf de monniken in de kloostertuin debateren over religieuze kwesties.

De monniken discussieren vol overgaven. Sommige zijn bloed-fanatiek. Het schouwspel is heerlijk om van een afstandje te bekijken. Een mooie plaats voor foto's en video.

's Avonds (voor de afwisseling) gegeten bij Snowlands. Mijn stoofpotje met aardappel en Yak valt enigzins tegen. Anderen groepsgenoten zijn wel enthousiast over hun eten. De bediening is chaotisch.

Na afloop hebben we nog een drankje gedronken aan de bar van Dunya. Daar zien we ook Marc. Hij vertelt dat een collega-reisbegeleider is opgepakt door de Chinese politie. Ze heeft in haar naiviteit stadsinformatie aangevuld met een aantal zinnen geschiedenis en dit opgehangen in de lobby van het hotel. Marc is flink gespannen. Hij moet nu ook zaken voor haar groep regelen.

17 september Lhasa

Een luxe touringcar brengt ons vanochtend naar het Ganden klooster. Marc is in het hotel achtergebleven om de kwestie met z'n collega'tje te regelen. Norbu, de Chinese gids leidt de dag.

Ganden ligt op een hoge berg. Eindeloos zigzaggend over de weg in aanleg, arriveren we bij het klooster. Dit is ëën van de belangrijkste kloosters van de Gelugpa order (de geelkappen). In 1966 is het klooster door de Chinezen met dynamiet verwoest, maar sinds 1980 is het grotendeels weer herbouwd.

Norbu leidt ons langs de verschillende tempels en buddha's. Veel mooier is echter de Kora rondom de berg. Het is een stevige klim, maar het uitzicht over het dal is fantastisch.

18 September Lhasa

Na het ontbij bij Dunya gaan we naar het Ani Sangkhung nonnenklooster. We moeten onderweg vragen waar het is. We lopen er voorbij, vragen het weer, om het uiteindelijk te vinden.

Het is een simpel woonoord voor nonnen. Een binnenplaats met daar omheen de kamers. De tempel is heel netjes, zonder yakboter op de vloer. Er is een drukkerijtje waar mantra-teksten worden gedrukt.

Bij onze ontdekkingstoch langs de kamertjes worden we uitgenodigd op een kamertje van twee nonnen. We kunnen niet met ze praten, want ze spreken geen Engels. Wel krijgen we een soort van snoepjes.

Op de binnenplaats is een soort van cafe-restaurant. We gaan bij een oud dametje met haar kleinzoon aan tafel zitten. Het jochie is bezig een kom noodles op te eten, maar als we erbij komen zitten, schiet dat niet zo op.

We nemen een riksja naar Norbu Lingka, het zomerpaleis van de Dalai Lama. Het ligt in een park aangelegd door de zevende Dalai Lama. De veertiende Dalai Lama heeft hier zijn eigen paleis laten bouwen en dat is nog ongeveer ingericht zoals hij het - bij zijn vlucht naar India in 1959 heeft achtergelaten.

Het park is slecht onderhouden, maar wel aangenaam om door heen te wandelen.

We gaan met de taxi terug naar het centrum. In het barretje Another Place drinken we wat. Het koffiezetten is een vermakelijk schouwspel. De drie zussen maken gezamenlijk de drie verschillende kopjes koffie. We spelen hartenjagen.

Diner bij Dunya, altijd lekker.

19 September Vlucht van Lhasa naar Kathmandu

We vliegen met China Airways van Lhasa Airport naar Tribhuvan International Airport. Het vliegtuig zit maar half vol, zodat we allemaal een mooi plekje bij het raam kunnen nemen. Het uitzicht is prachtig, de lucht helder. We kunnen de Mount Everest zien liggen.

Na de Nepalese visumformaliteiten gaat Marc achter de verloren koffers aan. De koffer van Roelie wordt gevonden. Ook regelt Marc een onverwachte vergoeding van vijftig dolar voor het te laat arriveren van de andere koffers.

Tegen de avond maken we nog ëën van de stadswandelingen die we van Marc hebben gekregen. Zo tussen zes en zeven, als het wat minder warm wordt, leeft de stad helemaal op. We komen in kleine straatjes en binnenpleinen waar bewoners met hun dagelijkse werkzaamheden bezig is en waar kinderen lekker aan het spelen zijn.

We eten bij Jing Jang.

20 september Kathmandu

We hadden om half tien afgesproken, maar door het tijdsverschil en de herrie van de straat, is iedereen vroeg wakker. Vanochtend gaan we naar Pashupatinath, aan de rivier Bagmathi waar boedistische en hindoeïstische crematies plaatsvinden.

We worden al snel opgepikt door een gids, die zonder vragen met zijn verhaal begint. Hoewel we geen interesse hebben in zijn diensten, brengt hij ons wel op een balkon met prima uitzicht op de crematieplatformen.

De lichamen worden door de mannelijke familieleden op een bamboe drager naar het crematieplatform gedragen. Daar moet het lichaam drie maal in de rondte gaan alvorens het van de drager wordt afgehaald en op de gereedstaande brandstapel wordt gelegd. Het gezicht wordt dan ontbloot, en er wordt melk in de mond gegoten. Tenslotte loopt de oudste zoon nog drie maal rond het lichaam, alvorens hij het in de mond aansteekt. De vrouwen hebben bij de crematie geen actieve rol en mogen alleen toekijken.

Een geestelijke bedekt het lichaam dan met nat stro. Hij zorgt er voor dat het lichaam volledig verbrand. De resten en as van het lichaam worden na afloop in de rivier gegooid. De Bagmathi is heilig omdat hij uitmondt in de Ganges in India.

Ik vind het een indrukwekkende ervaring.

We nemen een taxi naar Swayambunath, de apen-tempel. Dat is een behoorlijk lange rit door de smalle straatjes van Kathmandu. Daar aangekomen kopen we wat gebak en drinken voor de lunch.

Swayambunath is het oudste tempelcomplex van Nepal en de grote witte stoepa is een symbool dit boedistische land. Om er te komen moeten we flink trappenlopen, maar het uitzicht bovenop is fenomenaal. De stoepa heeft prachtige buddha-eyes en de gebedsvlaggetjes wapperen er vrolijk in de wind. Vandaag zijn er nauwelijks apen te zien, maar wel honden.

De tempel is vrij sober. Wel hebben we het geluk dat op dat moment net de monniken bij elkaar komen voor het gebed. De dienst wordt begeleidt met een trommel en blaasinstrumenten. Wij kijken door de deur toe hoe het er aan toe gaat. We mogen het zelfs fotograferen en filmen.

We gaan met de taxi terug het hotel en besluiten het verder rustig aan te doen. We gaan hartejagen en een drankje drinken bij Dolce Vita. Daar eten we ook.

21 september Kathmandu

Vandaag gaan we wandelen door het buitengebied. Met de bus rijden we de stad uit naar het naburige dorpje Kirtipur. We lopen langs de tempel en de wasplaatst. Vervolgens het dorp uit en een flinke klim omhoog. De verschillen in conditie in de groep blijken dan wel erg groot te zijn. Terwijl sommige het idee hebben dat ze net begonnen zijn, zijn andere al flink buiten adem. Rond half elf zitten we al weer voor de thee.

We wandelen langs een potten en pannentempel, waar elke schalen aan de muur worden gehangen ter nagedachtenis aan familie en bekenden.

Even verderop komen we op een binnenplein waar de vrouwen wol aan het spinnen zijn. Hier knopen ze ook met de hand kleden.

Het laatste stuk van de wandelingen gaat vooral langs de rijstvelden. Inmiddels is het gaan regenen en zijn de paden lekker modderig geworden. Hierdoor valt een Nepalees dametje met een enorme berg maisstengels op de rug, van het pad in het rijstveld. Samen met Chris help ik haar weer op de been.

Rond half twee zit de wandeling erop. De rit terug duurt vrij lang, want het verkeer zit op sommige plaatsen muurvast.

's Middags dwalen we nog wat door Kathmandu. Naast Ronald, Noortje en Bert, loopt ook Chris mee. Om zeven uur is het afscheidsdiner in Dolce Vita.

Marc heeft intussen ook zijn koffer, met duizenden euro's aan fotoapparatuur, teruggekregen. Marc krijgt onze $50,- (minus het geld voor de wandeling) om het te besteden aan een goed doel. Gezien zijn recente ervaringen met Chinese autoriteiten, zal dat wel een goed doel in Nepal worden.

22 september Terugvlucht van Kathmandu naar Amsterdam

Zo'n laatste dag is altijd enigszins ongemakkelijk. We moeten 's ochtends al de hotelkamer uitchecken. We hebben ruim de tijd om souvenirs te kopen. We hebben eigenlijk geen grote bezienswaardigheden meer op ons lijstje staan.

We besluiten een taxi te nemen naar een dorpje in de buurt. Als we daar aankomen blijkt dit echter hetzelfde dorpje te zijn als waar we gisteren de wandeling startte.

We bekijken hoe een grote groep dames kleden aan het knopen is. Zij hebben grote lol dat vier van die rijke toeristen dat zo interessant vinden. Noortje wordt uitgenodigd om mee te doen. Dan blijkt dat het niet zo simpel is als dat het lijkt, maar de lol is er niet minder om.

Als we verder lopen begint het te regenen. We schuilen even, maar besluiten dan om naar de taxi terug te gaan.

In het hotel zit een groot deel van de groep al te wachten op het vertrek. Om half vijf wordt de bagage ingeladen en rijden we naar het vliegveld.